Kafkasya Uygulama ve Araştırma Merkezi (KAFMER) Müdürümüz Dr. Öğr. Üyesi Aynur Beşkonak, Iğdır Güven Gazetesi’ne verdiği demeçte Karabağ'ın özgürlük mücadelesi ve 8 Kasım Zafer Günü’nün tarihi önemine ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.
Sayın Beşkonak’ın “8 KASIM ZAFER GÜNÜ: KARABAĞ'IN ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ VE TARİHİ DÖNÜM NOKTALARI” başlıklı değerlendirme yazısını değerli akademisyenlerimizin ve kamuoyunun dikkatine sunarız.
8 KASIM ZAFER GÜNÜ: KARABAĞ'IN ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ VE TARİHİ DÖNÜM NOKTALARI
Ermenistan ile Azerbaycan arasında 30 yılı aşkın süredir devam eden gerilimin kökleri tarihin derinliklerine dayanmaktadır. XIX. yüzyılın başlarından itibaren Güney Kafkasya’ya toplu ve bilinçli bir şekilde yerleştirilen Ermeniler, XX. yüzyılın başlarında "Büyük Ermenistan" hayaliyle sinsi planlara ve acımasız katliamlara imza atmışlardır. Batılı ve Rus taraftarlarından aldıkları cesaretle Azerbaycan halkına karşı soykırım politikasını hayata geçiren Ermeni şovenistler, tarihî topraklarından kovdukları halka ağır acılar yaşatmışlardır. Sovyetler Birliği'nin dağılması arifesinde Azerbaycan'ın iç karışıklıklarından yararlanan Ermenistan, toprakların yüzde 20'sini işgal etmiş ve bir milyondan fazla Azerbaycanlının göç etmesine neden olmuştur.
Ermenistan ordusunun sivil yerleşim birimlerine ateş açması üzerine, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in "Demir Yumruk" olarak nitelendirdiği, 27 Eylül'de başlayıp 44 gün süren harekât Karabağ topraklarının büyük bölümünün kurtarılmasıyla sonuçlanmıştır. Azerbaycan ordusu çevre bölgeleri birer birer özgürlüğüne kavuştururken, 8 Kasım'da Şuşa'nın işgalden kurtarılması Ermeni güçlerin savaşma iradesini tamamen kırmıştır. 30 yıla yakın işgal altında kalan toprakların özgürlüğe kavuşmasıyla Azerbaycan'ın makûs talihi değişmiştir.
2 Aralık 2020'de Zafer Bayramı günü 10 Kasım olarak ilan edilmiş, ancak bu tarihin Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün ölüm yıl dönümü olması sebebiyle 3 Aralık'ta yapılan değişiklikle 8 Kasım olarak kesinleşmiştir.
Azerbaycan, vatan topraklarına yeniden kavuşmasını 10 Aralık 2020’de Bakü’de düzenlenen parlak bir törenle kutlamış; törene Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan birlikte katılarak dünyaya güçlü bir birlik mesajı vermiştir. Bu tarihi dayanışma, 15 Haziran 2021’de iki ülke arasındaki ilişkileri müttefiklik düzeyine çıkaran Şuşa Beyannamesi ile taçlandırılmıştır.
Askerî zafer 10 Kasım üçlü bildirisiyle diplomatik olarak tamamlanmış olsa da Ermeni güçlerin provokasyonlarına devam etmesi üzerine Azerbaycan Savunma Bakanlığı, 19 Eylül 2023’te antiterör operasyonu başlatmıştır. Yaklaşık 24 saat süren bu operasyonda Hankendi, Hocalı, Hocavend ve Ağdere şehirleri kontrol altına alınarak anayasal düzen tam anlamıyla sağlanmıştır.
Karabağ'da destan yazarak şanlı bir zafer kazanan Azerbaycan’ın 8 Kasım Zafer Günü kutlu olsun; özgürlük mücadelesinin tüm kahramanları rahmet ve saygıyla yâd edilmektedir.